قانون ۳۰٪ در هلند

«در پیشنهاد کاری نوشته‌اند with 30% ruling. یعنی ۳۰٪ از مالیاتم کم می‌شود؟ یا ۳۰٪ از حقوقم مالیات ندارد؟ و اگر نشد چه؟» این سؤال را تقریباً هر متخصصی که از ایران یا جای دیگری پیشنهاد کاری هلندی گرفته، دیر یا زود از من می‌پرسد. معمولاً هم وقتی که پیشنهاد هنوز امضا نشده و تصمیم مهمی پشت آن است.

جواب درست این است که قانون ۳۰٪ تخفیف مالیاتی به معنای معمول نیست. یک کمک‌هزینه بدون مالیات است که کارفرما از دل حقوق ناخالص شما جدا می‌کند. اثرش روی حقوق خالص واقعی و قابل توجه است، ولی شرط‌های دقیقی دارد، خودکار نیست و از سال ۲۰۲۷ کمی کم‌رنگ‌تر می‌شود. بهتر است قبل از امضای قرارداد بدانید دقیقاً روی چه چیزی حساب می‌کنید.

قانون ۳۰٪ دقیقاً چیست و چه چیزی نیست؟

کسی که برای کار به کشور دیگری می‌رود، هزینه‌هایی دارد که هم‌کار هلندی‌اش ندارد: سفرهای رفت‌وبرگشت، دو خانه در دوره جابه‌جایی، مدارک، دوره زبان. قانون هلند به این‌ها «هزینه‌های برون‌مرزی» (extraterritoriale kosten) می‌گوید و اجازه می‌دهد کارفرما آنها را بدون مالیات جبران کند. قانون ۳۰٪ راه ساده‌شده همین جبران است: به جای این‌که هر فاکتور جداگانه ثابت شود، کارفرما می‌تواند بخشی از دستمزد را به‌صورت یک مبلغ ثابت و معاف از مالیات بپردازد.

در عمل معمولاً این‌طور است: حقوق ناخالص توافق‌شده شما مثلاً ۸۰ هزار یورو در سال است. کارفرما ۷۰٪ آن را «دستمزد» حساب می‌کند و مالیات و حق بیمه‌های ملی را روی همان می‌گیرد، و ۳۰٪ باقی را به‌عنوان کمک‌هزینه بدون مالیات پرداخت می‌کند. پس مالیات فقط روی ۵۶ هزار یورو محاسبه می‌شود.

چند نکته را همیشه به متقاضیانم یادآوری می‌کنم:

• این حق شخصی شما نیست که بتوانید جدا از کارفرما بگیرید. درخواست را کارفرما و کارمند با هم می‌دهند و کارفرما می‌تواند تصمیم بگیرد آن را اعمال نکند.
• خودِ ۳۰٪ معمولاً پول اضافه نیست؛ از همان حقوق ناخالص جدا می‌شود. اثرش در کاهش مالیات است، نه در بالا رفتن عدد قرارداد.
• Belastingdienst باید آن را با یک «تصمیم» (beschikking) تأیید کند. تا آن موقع، حساب کردن روی آن ریسک است.

چهار شرط اصلی، و هرکدام در عمل یعنی چه

۱. حقوق‌بگیر یک کارفرمای مشمول مالیات حقوق هلند باشید

قانون ۳۰٪ برای کارمند (in loondienst) است. کسی که خوداشتغال است یا به‌صورت فریلنسر (ZZP) کار می‌کند، از این امتیاز استفاده نمی‌کند. اگر مسیرتان کار مستقل است، راهنمای خوداشتغالی در هلند برایتان مفیدتر است.

۲. از خارج از هلند جذب شده باشید

یعنی کارفرما شما را از بیرون هلند استخدام کرده یا به هلند فرستاده است. کسی که مدتی در هلند زندگی می‌کرده و بعد همان‌جا کار پیدا کرده، معمولاً این شرط را ندارد.

۳. شرط ۱۵۰ کیلومتر

طبق Belastingdienst، در ۲۴ ماه پیش از اولین روز کار باید بیش از ۱۶ ماه در جایی زندگی کرده باشید که فاصله‌اش از مرز هلند بیش از ۱۵۰ کیلومتر است. برای کسی که مستقیم از ایران می‌آید، این شرط معمولاً مسئله‌ای نیست. مشکل جایی پیش می‌آید که فرد پیش از استخدام در هلند یا مناطق نزدیک مرز (مثلاً بخش‌هایی از بلژیک یا آلمان) زندگی یا تحصیل کرده باشد.

۴. تخصصی که کمیاب باشد، که با حقوق سنجیده می‌شود

قانون از «تخصص خاصی که در بازار کار هلند کم است» حرف می‌زند، ولی در عمل این تخصص با یک معیار ساده سنجیده می‌شود: حقوق. اگر حقوق مشمول مالیات شما از حد نصاب بالاتر باشد، شرط تخصص پذیرفته می‌شود. لازم نیست ثابت کنید رشته‌تان در فهرست خاصی است.

حد نصاب حقوق در ۲۰۲۶ و اشتباه رایج در محاسبه آن

اشتباهی که زیاد می‌بینم این است که کسی حقوق ناخالص ۵۰ هزار یورویی را با حد ۴۸٬۰۱۳ مقایسه می‌کند و نتیجه می‌گیرد مشمول است. حد نصاب روی حقوق بعد از کنار گذاشتن کمک‌هزینه معاف سنجیده می‌شود. اگر بخواهید ۳۰٪ کامل را بگیرید، حقوق کل باید حدوداً ۴۸٬۰۱۳ تقسیم بر ۰٫۷، یعنی نزدیک ۶۸٬۶۰۰ یورو در سال باشد. اگر حقوق کمتر باشد، گاهی کارفرما سهم معاف را کمتر از ۳۰٪ در نظر می‌گیرد تا حقوق مشمول مالیات بالای حد بماند؛ این‌که شدنی و به صرفه است یا نه، به جزئیات قرارداد بستگی دارد.

برای پژوهشگران در برخی مؤسسه‌های پژوهشی و پزشکانی که دوره تخصص (AIOS) می‌گذرانند، شرط حداقل حقوق اعمال نمی‌شود. این حد نصاب‌ها هر سال تغییر می‌کنند و ارقام بالا مربوط به ۲۰۲۶ است.

یک نکته را هم جدا کنید: حد نصاب قانون ۳۰٪ با حد نصاب حقوقی اقامت کنس‌میگرنت یا بلو کارت یکی نیست. ممکن است شرایط اقامت را داشته باشید ولی به حد نصاب قانون ۳۰٪ نرسید، یا برعکس.

یک مثال عددی: با و بدون قانون ۳۰٪

اعداد زیر را با نرخ‌های ۲۰۲۶ باکس ۱ (۳۵٫۷۵٪، ۳۷٫۵۶٪ و ۴۹٫۵۰٪) و دو اعتبار مالیاتی عمومی (algemene heffingskorting و arbeidskorting) حساب کرده‌ام. فقط برای فهم ترتیب بزرگی است؛ کسورات بازنشستگی، مزایای دیگر و وضعیت شخصی شما در آن نیست.

این تفاوت در عمل یعنی حدود هزار یورو یا بیشتر در ماه، که در شهرهایی با اجاره بالا مثل آمستردام فرق بزرگی است. ولی همین جدول یک هشدار هم دارد: اگر بودجه زندگی‌تان را بر اساس حقوق خالص با قانون ۳۰٪ ببندید و درخواست رد شود یا دیر برسد، شکاف ماهانه کم نیست. برای آشنایی با ساختار کامل مالیات، راهنمای مالیات بر درآمد در هلند را ببینید.

سقف کمک‌هزینه برای حقوق‌های خیلی بالا

کمک‌هزینه معاف سقف دارد و به حقوق سقف بخش عمومی (WNT) گره خورده است. در ۲۰۲۶ این سقف ۲۶۲٬۰۰۰ یورو است، پس حداکثر کمک‌هزینه معاف ۷۸٬۶۰۰ یورو در سال است. برای بخش بزرگی از متقاضیان این سقف عملاً اثری ندارد.

از ۲۰۲۷ چه چیزی تغییر می‌کند؟

طبق اعلام ondernemersplein.overheid.nl، از ۱ ژانویه ۲۰۲۷ کمک‌هزینه معاف از ۳۰٪ به ۲۷٪ کاهش می‌یابد و حد نصاب‌های حقوق هم بالا می‌روند. در متن قانون، حد نصاب جدید ۵۰٬۴۳۶ یورو و برای زیر ۳۰ سال با کارشناسی ارشد ۳۸٬۳۸۸ یورو به قیمت پایه آمده که هر سال شاخص‌بندی می‌شود؛ رقم دقیق ۲۰۲۷ را Belastingdienst اعلام می‌کند. در گزارش‌های مربوط به بودجه ۲۰۲۷ (Prinsjesdag، ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶) هم همین کاهش به ۲۷٪ تکرار شده است.

• اگر این امتیاز پیش از ۱ ژانویه ۲۰۲۴ برایتان ثبت شده: تا پایان دوره ۵ ساله همان ۳۰٪ می‌ماند.
• اگر بین ۱ ژانویه ۲۰۲۴ و ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ گرفته‌اید یا می‌گیرید: در ۲۰۲۶ همان ۳۰٪ است و از ۲۰۲۷ به ۲۷٪ می‌رسد.
• اگر از ۲۰۲۷ شروع می‌کنید: از اول با ۲۷٪ و حد نصاب بالاتر حساب کنید.

چیزی که در جلسه‌های مشاوره روی آن تأکید می‌کنم این است: اگر کارفرما در پیشنهاد کاری برای ۲۰۲۷ «خالص ماهانه» عددی به شما داده، بپرسید آن را با ۳۰٪ حساب کرده یا با ۲۷٪. بسیاری از محاسبه‌گرهای آنلاین هنوز با ۳۰٪ کار می‌کنند.

درخواست، مدت اعتبار و تغییر کارفرما

درخواست چطور داده می‌شود

1. کارفرما و کارمند با هم فرم درخواست تصمیم قانون ۳۰٪ را به Belastingdienst می‌فرستند. معمولاً بخش منابع انسانی یا مشاور مالیاتی شرکت این کار را انجام می‌دهد.
2. اگر درخواست ظرف ۴ ماه از اولین روز کار برسد و تأیید شود، از همان روز اول اعمال می‌شود. اگر دیرتر برسد، فقط از اول ماه بعد از درخواست اعمال می‌شود و ماه‌های قبل از دست می‌رود.
3. پس از تأیید، کارفرما در سیستم حقوق (payroll) آن را اعمال می‌کند.

در پرونده‌هایی که بررسی کرده‌ام، رایج‌ترین ضرر از همین مهلت ۴ ماهه می‌آید: کارمند تصور می‌کرده شرکت درخواست را داده و شرکت منتظر امضای کارمند بوده. در ماه اول کار، یک بار مستقیم از HR بپرسید درخواست فرستاده شده یا نه.

مدت: حداکثر ۵ سال، منهای اقامت قبلی در هلند

طبق Belastingdienst، این امتیاز حداکثر ۵ سال است. اگر قبلاً در هلند زندگی یا کار کرده‌اید، آن دوره از ۵ سال کم می‌شود. استثناها: اقامت یا کاری که بیش از ۲۵ سال پیش بوده، سفرهای کاری کوتاه (کمتر از ۲۰ روز در سال) و سفرهای تفریحی (کمتر از ۶ هفته در سال، یا یک بار حداکثر ۳ ماه).

اگر کارفرما را عوض کنید

اگر در همان گروه شرکتی جابه‌جا شوید، تصمیم قبلی معتبر می‌ماند. اگر به گروه دیگری بروید، باید کار جدید را حداکثر ۳ ماه پس از پایان کار قبلی شروع کنید و درخواست تازه را ظرف ۴ ماه بدهید. حد نصاب حقوق هم برای کار جدید دوباره سنجیده می‌شود. اگر دارای اقامت کنس‌میگرنت هستید، تغییر کارفرما الزام‌های جداگانه‌ای هم در IND دارد؛ آنها را در راهنمای اسپانسر شناخته‌شده IND توضیح داده‌ام.

محدودیت‌ها و هزینه‌هایی که کمتر از آنها حرف زده می‌شود

قانون ۳۰٪ تقریباً همیشه به نفع کارمند است، ولی بی‌هزینه نیست. این موارد را با HR یا مشاور مالیاتی چک کنید:

• مبنای برخی مزایا پایین‌تر می‌آید. چون بخشی از حقوق کمک‌هزینه حساب می‌شود، ممکن است مبنای محاسبه مزایایی مثل بیمه بیکاری یا بیماری، و بسته به طرح بازنشستگی، سهم بازنشستگی پایین‌تر حساب شود.
• از ۲۰۲۵ امتیاز «شبه‌غیرمقیم» حذف شده است. قبلاً دارندگان قانون ۳۰٪ می‌توانستند برای باکس ۲ و ۳ مثل غیرمقیم حساب شوند. این امکان برای سال‌های بعد از ۲۰۲۴ برداشته شده و دارایی‌ها و سهام شما، از جمله در کشورهای دیگر، مثل هر مقیم هلند در باکس ۲ و ۳ بررسی می‌شود.
• هزینه واقعی جداگانه قابل جبران نیست. وقتی کمک‌هزینه ثابت می‌گیرید، کارفرما نمی‌تواند همان هزینه‌های برون‌مرزی را دوباره جدا بدون مالیات بدهد. اگر هزینه‌های واقعی شما خیلی بیشتر است، کارفرما می‌تواند به جای قانون ۳۰٪ هزینه‌های واقعی مستند را جبران کند؛ این انتخاب باید حساب‌شده باشد.
• کارفرما مجبور نیست. اگر قانون ۳۰٪ برایتان مهم است، آن را در قرارداد یا پیشنهاد کتبی بیاورید و روشن کنید اگر تأیید نشد، حقوق ناخالص چه می‌شود.

نکته‌هایی که برای متقاضی ایرانی اهمیت دارد

اگر مستقیم از ایران استخدام می‌شوید، شرط ۱۵۰ کیلومتر و جذب از خارج معمولاً برقرار است و تعیین‌کننده اصلی حقوق و سن شماست. بیشتر کسانی که در این وضعیت‌اند با اقامت کنس‌میگرنت یا بلو کارت می‌آیند؛ شرایط آنها را در راهنمای کار در هلند مرور کرده‌ام.

اگر در هلند درس خوانده‌اید، وضعیت فرق دارد. شما در دوره تحصیل در هلند زندگی کرده‌اید و از خارج جذب نشده‌اید، پس معمولاً مشمول نمی‌شوید و آن سال‌ها هم از دوره ۵ ساله کم می‌شود. برای برخی فارغ‌التحصیلان دکترا یک استثنای محدود وجود دارد که باید جداگانه بررسی شود. امتیاز اصلی فارغ‌التحصیلان هلند، حد نصاب کاهش‌یافته کنس‌میگرنت است که در راهنمای کار و اقامت پس از تحصیل توضیح داده‌ام.

اگر با انتقال شرکتی (ICT) می‌آیید، امکان استفاده از قانون ۳۰٪ به این بستگی دارد که حقوق شما در هلند از چه طریقی پرداخت و مالیاتش کسر شود. این را باید پیش از انتقال با شرکت روشن کنید. جزئیات خود این اقامت در راهنمای ویزای ICT هلند آمده است.

درباره دارایی در ایران: هلند با ایران پیمان مالیاتی ندارد. اگر ملک، سپرده یا درآمدی در ایران دارید، با حذف امتیاز شبه‌غیرمقیم، این دارایی‌ها هم در اظهارنامه هلندی شما مطرح می‌شوند. چگونگی ثبت و ارزش‌گذاری آنها به وضعیت شخصی شما بستگی دارد و توصیه می‌کنم پیش از اولین اظهارنامه با مشاور مالیاتی آشنا با این موضوع صحبت کنید.

سوالات متداول