کشورهای لغو روادید با پاسپورت هلند

متقاضی‌ای که سال‌ها برای تابعیت هلند صبر کرده، معمولاً بعد از مراسم اعطای تابعیت یک سؤال مشخص دارد: «حالا با این پاسپورت کجا می‌توانم بدون دردسر بروم؟» پاسخ کوتاهش این است که به بخش بزرگی از جهان. پاسخ دقیقش اما برای کسی که ایرانی‌تبار است چند استثنای مهم دارد که در فهرست‌های رنگارنگ «کشورهای بدون ویزا» معمولاً گفته نمی‌شود.

چیزی که همیشه به متقاضیانم توضیح می‌دهم این است که پاسپورت، هویت حقوقی شما را کامل نمی‌کند؛ بعضی کشورها به پاسپورتی که در دست دارید نگاه می‌کنند و بعضی دیگر به همه تابعیت‌هایی که دارید. در این مطلب همین تفاوت را روشن می‌کنم و جایی که قاعده‌ای به شرایط شخصی شما بستگی دارد، صریح می‌گویم.

پاسپورت هلند در رتبه‌بندی جهانی کجاست

شاخص پاسپورت هنلی (Henley Passport Index) پرکاربردترین رتبه‌بندی پاسپورت‌هاست و بر پایه داده‌های انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA) محاسبه می‌شود. طبق گزارشی که در مارس ۲۰۲۶ منتشر شد، دارنده پاسپورت هلند به ۱۸۵ مقصد بدون نیاز به ویزای از پیش گرفته‌شده دسترسی دارد و هلند در رتبه چهارم، همراه با کشورهایی مثل آلمان، فرانسه، بلژیک و ایتالیا، ایستاده است. این عدد در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۹۱ بود.

دو نکته درباره این عدد مهم است. اول، رتبه‌بندی مرتب به‌روز می‌شود و عدد دقیق از ماهی به ماه دیگر کمی جابه‌جا می‌شود؛ پس اگر جایی رقم دیگری دیدید، لزوماً غلط نیست. دوم، این شاخص «بدون ویزا» را به معنای وسیع می‌گیرد: ورود کاملاً آزاد، ویزایی که در فرودگاه صادر می‌شود و مجوز الکترونیکی سفر همه در یک عدد جمع شده‌اند. برای برنامه‌ریزی سفر، این تفکیک از خود رتبه مهم‌تر است.

سه نوع ورود که نباید با هم قاطی شوند

در کنار این سه، هنوز کشورهایی هستند که دارنده پاسپورت هلند هم باید برایشان ویزای کامل یا ویزای الکترونیکی بگیرد؛ هند نمونه شناخته‌شده‌ای است. «۱۸۵ مقصد» یعنی بقیه جهان هنوز شرط دارد.

بخشی که در متن‌های قدیمی درباره این موضوع کمتر دیده‌ام، مدت مجاز اقامت است. بدون ویزا بودن به معنای اقامت نامحدود نیست. هر کشور سقف خودش را دارد و در منطقه شنگن، برای کسی که شهروند اتحادیه اروپا نیست، قاعده ۹۰ روز در ۱۸۰ روز حاکم است. شما با پاسپورت هلند دیگر مشمول این سقف در اروپا نیستید، اما در کشورهای دیگر سقف‌های مشابه وجود دارد.

اروپا: جایی که پاسپورت هلند بیشترین ارزش را دارد

ارزش واقعی تابعیت هلند در اروپاست، نه در رتبه جهانی. شهروند هلند شهروند اتحادیه اروپاست؛ یعنی حق دارد در هر کشور عضو اتحادیه اروپا زندگی، کار و تحصیل کند، با شرایطی که قانون آزادی تردد تعیین کرده است. این حق با هیچ ویزای توریستی قابل مقایسه نیست. در پرونده‌هایی که بررسی کرده‌ام، بسیاری از خانواده‌ها بعد از گرفتن تابعیت اتفاقاً برای کار به آلمان یا بلژیک رفته‌اند، بدون اینکه دوباره درگیر اجازه اقامت شوند.

کارت شناسایی هلندی (ID-kaart) کجا کافی است

برای سفر در اتحادیه اروپا و منطقه شنگن، کارت شناسایی هلندی کافی است و لازم نیست پاسپورت همراه داشته باشید. چند کشور اروپایی خارج از اتحادیه، مثل ترکیه و گرجستان، هم این کارت را می‌پذیرند، ولی فهرست این کشورها کوتاه است و ممکن است تغییر کند. بریتانیا از اکتبر ۲۰۲۱ کارت شناسایی کشورهای اتحادیه اروپا را برای ورود عادی نمی‌پذیرد و باید با پاسپورت بروید.

هزینه این مدارک در هلند در سال ۲۰۲۶ حداکثر این مبالغ است؛ شهرداری ممکن است کمتر بگیرد:

این ارقام از سایت دولت هلند برای کسانی است که در هلند زندگی می‌کنند. اگر خارج از هلند درخواست بدهید، تعرفه جداگانه‌ای دارد.

بریتانیا، آمریکا، کانادا و استرالیا

این چهار مقصد بیشترین سؤال را در دفتر ما دارند، و هر کدام منطق متفاوتی دارند.

بریتانیا: ETA الزامی است

شهروندان اتحادیه اروپا، از جمله هلند، برای سفر کوتاه به بریتانیا باید مجوز الکترونیکی سفر (ETA) بگیرند. طبق اطلاعات وزارت کشور بریتانیا در سال ۲۰۲۶، هزینه آن ۲۰ پوند است، دو سال یا تا پایان اعتبار پاسپورت (هر کدام زودتر باشد) اعتبار دارد و در این مدت می‌توانید چند بار و هر بار تا شش ماه سفر کنید. بیشتر درخواست‌ها از طریق اپلیکیشن رسمی ظرف چند دقیقه پاسخ می‌گیرند، ولی توصیه رسمی این است که دست‌کم سه روز کاری پیش از سفر اقدام کنید. ETA برای سفر کاری طولانی یا تحصیل جایگزین ویزا نیست.

آمریکا: مهم‌ترین استثنا برای ایرانی‌تبارها

شهروندان هلند معمولاً با برنامه معافیت از ویزا (Visa Waiver Program) و مجوز ESTA تا ۹۰ روز به آمریکا سفر می‌کنند. اما طبق وزارت خارجه آمریکا، کسی که تابعیت ایران را هم دارد مشمول این برنامه نیست و باید پیش از سفر ویزا بگیرد. همین حکم برای کسی است که از ۱ مارس ۲۰۱۱ به بعد به ایران سفر کرده باشد، حتی اگر فقط تابعیت هلند داشته باشد (با استثناهای محدود دیپلماتیک و نظامی). این شخص باید از مسیر عادی وقت سفارت آمریکا برای ویزا اقدام کند.

سؤال بعدی معمولاً درباره محدودیت ورود اتباع ایران به آمریکاست. فرمان ریاست‌جمهوری که از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ اجرا می‌شود ایران را در فهرست محدودیت کامل گذاشته، اما طبق تحلیل مؤسسه حقوقی Fragomen از متن فرمان، دارنده تابعیت دوگانه‌ای که با پاسپورت کشوری خارج از فهرست سفر می‌کند مشمول این محدودیت نیست. یعنی با پاسپورت هلند می‌توانید درخواست ویزا بدهید، ولی تصمیم نهایی با افسر کنسولی است و این قواعد در آمریکا زیاد تغییر می‌کند. پیش از خرید بلیت، وضعیت روز را بررسی کنید.

کانادا و استرالیا

برای پرواز به کانادا، دارنده پاسپورت هلند به eTA نیاز دارد. طبق سایت دولت کانادا هزینه آن ۷ دلار کانادا است و بیشتر درخواست‌ها ظرف چند دقیقه تأیید می‌شوند، هرچند ممکن است ظرف ۷۲ ساعت مدارک بیشتری خواسته شود. قاعده‌ای مثل محدودیت ESTA برای تابعیت دوگانه ایرانی در شرایط eTA کانادا نیامده است، اما مأمور مرزی در هر حال درباره ورود تصمیم می‌گیرد. برای استرالیا، دارندگان پاسپورت کشورهای اتحادیه اروپا معمولاً از ویزای eVisitor (زیرکلاس ۶۵۱) استفاده می‌کنند که درخواستش آنلاین و بدون هزینه دولتی است.

تابعیت دوگانه ایرانی: جایی که پاسپورت هلند کار نمی‌کند

ایرانی‌ها معمولاً هنگام گرفتن تابعیت هلند تابعیت ایران را از دست نمی‌دهند؛ دولت هلند پذیرفته که ترک تابعیت ایران برای شهروندان ایرانی از نظر حقوقی ممکن نیست. نتیجه این است که بیشتر هلندی‌های ایرانی‌تبار دو تابعیت دارند، و این دو تابعیت در سفر پیامدهای واقعی دارد.

سفر به ایران

ایران تابعیت دوگانه را به رسمیت نمی‌شناسد. طبق توصیه‌نامه سفر وزارت خارجه هلند (به‌روزرسانی ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶)، کسی که هر دو تابعیت را دارد باید با پاسپورت ایرانی وارد ایران شود و از آن خارج شود. همان توصیه‌نامه می‌گوید سفارت هلند نمی‌تواند به هلندی‌هایی که تابعیت ایرانی هم دارند کمک کند و اگر چنین کسی بازداشت شود، مقامات ایران اطلاعی به سفارت نمی‌دهند.

وضعیت فعلی توصیه سفر هلند برای ایران «قرمز» است؛ یعنی دولت هلند توصیه می‌کند در هیچ شرایطی به ایران سفر نکنید. این یک توصیه است، نه ممنوعیت قانونی، ولی روی پوشش بیمه مسافرتی و امکان کمک کنسولی اثر مستقیم دارد. من در بررسی پرونده‌ها معمولاً از متقاضی می‌خواهم تصمیم سفر به ایران را جدا از هیجان گرفتن پاسپورت و با دانستن همین محدودیت‌ها بگیرد.

فرزندان

اگر فرزندتان در هلند و از پدر ایرانی به دنیا آمده، طبق قانون ایران تابعیت ایرانی دارد، حتی اگر هیچ‌وقت پاسپورت ایرانی نگرفته باشد. همین موضوع ممکن است در درخواست ESTA آمریکا برای او هم مطرح شود. اینکه در پرونده مشخص شما چه باید اعلام شود، سؤالی است که بهتر است پیش از پر کردن فرم بررسی شود؛ اطلاعات نادرست در ESTA می‌تواند سفرهای بعدی را هم دچار مشکل کند. درباره تابعیت فرزندان متولد هلند، مطلب تولد در هلند را ببینید.

نکات عملی پیش از هر سفر

بیشتر مشکلات سفر با پاسپورت هلند در فرودگاه مبدأ پیش می‌آید، نه در مرز مقصد. شرکت هواپیمایی موظف است مدارک ورود را پیش از سوار شدن بررسی کند و اگر چیزی کم باشد، شما را سوار نمی‌کند.

چند کشور اعتبار باقی‌مانده پاسپورت را از روز ورود یا خروج می‌سنجند و بعضی سه یا شش ماه اعتبار اضافه می‌خواهند. قاعده واحدی برای همه جهان وجود ندارد. اگر کمتر از شش ماه به پایان اعتبار پاسپورتتان مانده، پیش از رزرو بلیت شرایط کشور مقصد را بررسی کنید؛ چون پاسپورت هلندی تمدید نمی‌شود و باید درخواست پاسپورت جدید بدهید.

منبع قابل اتکا برای شرایط ورود هر کشور، صفحه توصیه سفر همان کشور در سایت وزارت خارجه هلند (NederlandWereldwijd) و سایت رسمی اداره مهاجرت کشور مقصد است. فهرست‌های «کشورهای بدون ویزا» در سایت‌ها، از جمله نسخه‌های قدیمی همین صفحه، زود کهنه می‌شوند.

یک نکته هم برای کسانی که هنوز تابعیت نگرفته‌اند: تا وقتی اجازه اقامت هلند دارید و پاسپورت ایرانی، شرایط سفر شما با شرایط یک شهروند هلندی بسیار فرق دارد. برای سفر به کشورهای شنگن، اجازه اقامت معتبر هلند در کنار پاسپورت کافی است، اما برای مقصدهای خارج از شنگن معمولاً پاسپورت ایرانی ملاک است. برای شرایط ورود به خود هلند، راهنمای ویزای هلند را ببینید، و اگر هنوز در مرحله انتخاب مسیر هستید، راه‌های اقامت هلند نقطه شروع بهتری است.

سوالات متداول