🇳🇱 ویزای کنس‌میگرنت (Highly Skilled Migrant – HSM) در هلند

معمولاً این‌طور شروع می‌شود: مصاحبه‌ها خوب پیش رفته، پیشنهاد کار رسیده و ایمیل منابع انسانی یک جمله دارد: «ما اسپانسر شناخته‌شده هستیم و درخواست اقامت را خودمان ثبت می‌کنیم.» متقاضی خوشحال است، ولی سؤال‌هایش تازه شروع شده. حقوقی که پیشنهاد داده‌اند کافی است؟ همسرم می‌تواند کار کند؟ اگر شش ماه بعد شرکت تعدیل نیرو کند چه می‌شود؟ از ایران، با وضعیت فعلی سفارت، چطور ویزا بگیرم؟

در این مطلب همین سؤال‌ها را به ترتیبی که در پرونده‌ها پیش می‌آید جواب می‌دهم. ارقام مربوط به نیمه دوم ۲۰۲۶ است و IND آن‌ها را هر سال به‌روز می‌کند.

کنس‌میگرنت دقیقاً چه نوع اقامتی است

Kennismigrant یا Highly Skilled Migrant نام یک اجازه اقامت کاری در هلند است، نه یک «ویزا» به معنای رایج. ویژگی اصلی‌اش این است که معیار پذیرش، حقوق است، نه مدرک تحصیلی. قانون برای این اقامت مدرک دانشگاهی مشخصی نمی‌خواهد؛ کافی است کارفرمای اسپانسر شما را با حقوقی بالاتر از حد نصاب و هم‌سطح بازار برای همان شغل استخدام کند. فقط برای حد نصاب کاهش‌یافته فارغ‌التحصیلان است که مدرک نقش پیدا می‌کند.

چیز دیگری که در عمل مهم است: برای این اقامت، کارفرما لازم نیست جداگانه مجوز کار (TWV) بگیرد. اقامت شما اجازه کار به‌عنوان کنس‌میگرنت و همچنین کار خوداشتغالی در کنار آن را می‌دهد. برای هر کار دیگری به‌عنوان کارمند نزد کارفرمای دیگر، مجوز کار لازم است.

حد نصاب حقوق از ۱ ژوئیه تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶

سه نکته در خواندن این جدول اشتباه رایج است:

• کمک‌هزینه تعطیلات حساب نمی‌شود. IND حقوق ماهانه بدون vakantiegeld (همان ۸٪ سالانه) را ملاک می‌گیرد. اگر در قرارداد عدد سالانه نوشته شده، آن را درست به ماهانه تبدیل کنید و ببینید کمک‌هزینه تعطیلات داخلش هست یا نه.
• سن در زمان درخواست مهم است. طبق IND، اگر با حد نصاب زیر ۳۰ سال پذیرفته شده‌اید و نزد همان کارفرما می‌مانید، بعد از ۳۰ سالگی هم همان حد نصاب برای شما اعمال می‌شود. با عوض کردن کارفرما، این وضعیت دوباره بررسی می‌شود.
• حد نصاب کاهش‌یافته فقط برای فارغ‌التحصیلان است. کسی که در دوره سال جست‌وجوی کار (orientation year) است، یا ظرف ۳ سال پس از فارغ‌التحصیلی یا دفاع دکترا از دانشگاه هلندی یا دانشگاه خارجی واجد شرایط درخواست می‌دهد. شرایط آن را در راهنمای کار و اقامت پس از تحصیل نوشته‌ام.

برای پژوهشگران علمی و پزشکان در دوره تخصص، قواعد حقوق متفاوت است و پیش از هر برنامه‌ریزی باید جداگانه بررسی شود. علاوه بر حد نصاب، حقوق باید با بازار هم‌خوان باشد؛ یعنی IND می‌تواند بپرسد چرا برای این شغل دقیقاً همین مبلغ تعیین شده است.

کارفرما باید اسپانسر شناخته‌شده باشد

فقط کارفرمایی که در فهرست عمومی اسپانسرهای شناخته‌شده IND (erkend referent) ثبت شده، می‌تواند برای این اقامت درخواست بدهد. پیش از استعفا از کار فعلی یا خرج کردن برای ترجمه مدارک، نام دقیق شرکت را در همین فهرست جست‌وجو کنید. گاهی گروه شرکت‌ها اسپانسر است ولی شرکت تابعه‌ای که قرارداد شما را امضا می‌کند، نه.

یک هشدار که متأسفانه هنوز لازم است: در پرونده‌هایی که دیده‌ام، کسانی بوده‌اند که برای «گرفتن اسپانسر» به واسطه‌ها پول داده‌اند. اسپانسری چیزی نیست که بشود خرید؛ درخواست را فقط کارفرمایی ثبت می‌کند که واقعاً شما را استخدام کرده است. اگر کسی اسپانسری را جدا از یک شغل واقعی می‌فروشد، جدی به آن مشکوک باشید. توضیح کامل سیستم اسپانسری را در راهنمای اسپانسر شناخته‌شده IND آورده‌ام.

مراحل درخواست برای متقاضی ایرانی

1. قرارداد کار: قرارداد امضاشده با حقوق، سمت و مدت مشخص.
2. درخواست کارفرما: کارفرما درخواست اقامت و ویزای ورود (MVV) را همزمان از طریق پرتال تجاری IND ثبت می‌کند. هزینه رسمی این درخواست در ۲۰۲۶، ۴۲۳ یورو است و در صورت رد شدن پس داده نمی‌شود.
3. تصمیم IND: مهلت قانونی ۹۰ روز است، ولی IND برای اسپانسرهای شناخته‌شده و پرونده کامل هدف ۲ هفته را اعلام کرده است.
4. دریافت برچسب MVV: پس از تأیید، در سفارت هلند وقت می‌گیرید. طبق netherlandsworldwide.nl (به‌روزرسانی سپتامبر ۲۰۲۶)، سفارت هلند در تهران محدود کار می‌کند ولی صدور برچسب MVV جزو خدماتی است که هنوز ارائه می‌دهد. اگر در کشور دیگری اقامت قانونی دارید، معمولاً می‌توانید آنجا اقدام کنید. MVV باید ظرف ۹۰ روز پس از تصمیم دریافت شود.
5. بعد از ورود: ثبت‌نام در BRP شهرداری ظرف ۵ روز، دریافت BSN، تحویل اثر انگشت یا گرفتن کارت اقامت، و بیمه سلامت هلندی حداکثر ظرف ۴ ماه.

دو مدرک را از ابتدا آماده کنید: اعلامیه سوءپیشینه (antecedentenverklaring) که امضای شخص شماست، و پاسپورتی که اعتبار کافی دارد. خبر خوب برای ایرانی‌ها این است که طبق فرم رسمی IND، اتباع ایران از آزمایش سل معاف‌اند. جزئیات MVV را در راهنمای ویزای MVV/TEV و ثبت‌نام‌های بعد از ورود را در BSN، DigiD و بیمه سلامت نوشته‌ام.

همسر و فرزندان

همسر یا شریک ثبت‌شده و فرزندان زیر ۱۸ سال می‌توانند اقامت وابسته بگیرند. کارفرمای اسپانسر می‌تواند درخواست آن‌ها را همراه درخواست شما یا بعداً ثبت کند. این اقامت به اقامت شما وابسته است و اعتبارش از آن بیشتر نمی‌شود.

دو نکته این مسیر را برای خانواده‌ها نسبت به بسیاری از اقامت‌های دیگر ساده‌تر می‌کند. همسر کنس‌میگرنت اجازه کار آزاد دارد و برای هر کاری به مجوز جداگانه نیاز ندارد. و خانواده دارندگان این اقامت از آزمون ادغام خارج از کشور معاف‌اند. شرایط کامل، از جمله مدارک ازدواج و سن، در راهنمای ویزای همراه هلند آمده است.

اگر کارفرما را عوض کنید یا کارتان را از دست بدهید

این بخش بیشترین نگرانی را ایجاد می‌کند، پس دقیق می‌گویم:

• تغییر کارفرما: کارفرمای جدید هم باید اسپانسر شناخته‌شده باشد و ظرف ۴ هفته تغییر را به IND اعلام کند. IND بررسی می‌کند که شرایط، از جمله حد نصاب حقوق، هنوز برقرار است. در عمل اقامت جدید لازم نیست.
• از دست دادن کار: از روزی که قرارداد تمام می‌شود، تا ۳ ماه فرصت دارید کار جدیدی پیدا کنید. اگر دست‌کم ۲ سال این اقامت را داشته‌اید و بیکاری‌تان از ۲۲ مه ۲۰۲۶ به بعد شروع شده، این فرصت تا ۶ ماه است. این مهلت هیچ‌وقت از تاریخ اعتبار کارت اقامت فراتر نمی‌رود.
• کار جانبی: فعالیت خوداشتغالی در کنار شغل اصلی مجاز است؛ کار به‌عنوان کارمند برای کارفرمای دیگر به مجوز کار نیاز دارد. پس از ۵ سال کار در هلند، می‌توانید کارتی با وضعیت «کار آزاد» بگیرید.

چیزی که همیشه به متقاضیانم توضیح می‌دهم این است که این مهلت جست‌وجو امنیت کامل نیست. اگر در دوره آزمایشی قرارداد را از دست بدهید، سه ماه برای پیدا کردن کار جدید با حقوق بالای حد نصاب و نزد اسپانسر، در بسیاری از رشته‌ها زمان کوتاهی است. پس‌انداز چند ماهه را جدی بگیرید.

قانون ۳۰٪: مزیتی که جدا از اقامت است

بسیاری از کنس‌میگرنت‌ها از قانون ۳۰٪ استفاده می‌کنند، ولی این دو به هم وابسته نیستند و قانون ۳۰٪ را Belastingdienst (اداره مالیات) بررسی می‌کند، نه IND. در ۲۰۲۶، حقوق مشمول مالیات پس از کسر این معافیت باید دست‌کم ۴۸٬۰۱۳ یورو در سال باشد (برای زیر ۳۰ سال با مدرک ارشد ۳۶٬۴۹۷ یورو). شرط ۱۵۰ کیلومتر هم وجود دارد: در بیش از ۱۶ ماه از ۲۴ ماه پیش از شروع کار، باید بیش از ۱۵۰ کیلومتر دورتر از مرز هلند زندگی کرده باشید که برای کسی که مستقیم از ایران می‌آید برقرار است.

درخواست را کارفرما و کارمند با هم ظرف ۴ ماه از شروع کار می‌دهند تا از روز اول اعمال شود. حداکثر مدت ۵ سال است و از ۱ ژانویه ۲۰۲۷ درصد آن به ۲۷٪ کاهش می‌یابد. محاسبه دقیق را در راهنمای قانون ۳۰٪ و نرخ‌های مالیات را در مالیات بر درآمد در هلند آورده‌ام.

کنس‌میگرنت یا بلو کارت؟

برای بیشتر متقاضیان زیر ۳۰ سال، کنس‌میگرنت آستانه پایین‌تری دارد. بلو کارت وقتی معنا پیدا می‌کند که کارفرما اسپانسر نیست، یا برنامه شما بعداً رفتن به کشور دیگری در اتحادیه است. مقایسه دقیق‌تر را در راهنمای بلو کارت هلند ببینید.

بعد از پنج سال: اقامت دائم و تابعیت

اقامت کنس‌میگرنت موقت است، ولی با تمدید و ادامه کار، سال‌هایش برای اقامت دائم شمرده می‌شود. برای اقامت دائم معمولاً ۵ سال اقامت پیوسته، آزمون ادغام در سطح A2 و درآمد مستقل و پایدار لازم است. تابعیت از طریق طبیعی‌سازی هم طبق اعلام IND در اوت ۲۰۲۶ هنوز ۵ سال اقامت و سطح A2 می‌خواهد. پیشنهاد افزایش این مدت به ۱۰ سال مطرح شده ولی تا زمان نوشتن این مطلب قانون نشده است. جزئیات را در راهنمای تابعیت هلند و مسیرهای دیگر را در راه‌های اقامت هلند نوشته‌ام.

آنچه در پرونده‌های ایرانی بیشتر می‌بینم

بیشترین مانع در عمل، خود قانون اقامت نیست؛ پیدا کردن کارفرمایی است که اسپانسر باشد و حاضر باشد فرایند را برای متقاضی خارج از اتحادیه اروپا پیش ببرد. در برخی حوزه‌های فناوری حساس، به‌خاطر کنترل صادرات و تحریم‌های اتحادیه اروپا، ملیت ایرانی بررسی بیشتری دارد یا استخدام در برخی نقش‌ها ممکن نیست. این به شرکت و نقش بستگی دارد و قاعده عمومی ندارد.

بعد از ورود هم، باز کردن حساب بانکی و نقل‌وانتقال پول برای ایرانی‌ها گاهی کندتر است. این‌ها دلیلی برای منصرف شدن نیست، ولی دلیل خوبی است که زمان‌بندی و پس‌انداز سه ماه اول را واقع‌بینانه بچینید. اگر هنوز پیشنهاد کار ندارید، از راهنمای کاریابی در هلند شروع کنید.

سوالات متداول