جمعیت هلند

وقتی کسی از من می‌پرسد «هلند چند نفر جمعیت دارد»، معمولاً سؤال اصلی‌اش پشت این عدد است: آیا جایی برای من هست؟ خانه پیدا می‌شود؟ کار هست؟ و آیا هلند هنوز مهاجر می‌خواهد؟ عدد جمعیت به‌تنهایی جواب این‌ها را نمی‌دهد، ولی وقتی بدانید جمعیت از کجا رشد می‌کند و کجا متمرکز است، خیلی از واقعیت‌های روزمره هلند قابل‌فهم می‌شود.

در این مطلب ارقام را از CBS و چند منبع رسمی دیگر با تاریخشان آورده‌ام. هر جا عدد را به زندگی شما ربط داده‌ام، جدا گفته‌ام که آن قسمت برداشت من از تجربه پرونده‌هاست و نه آمار.

جمعیت فعلی هلند و اینکه رشد از کجا می‌آید

CBS در فوریه ۲۰۲۶ اعلام کرد جمعیت هلند در ۱ ژانویه ۲۰۲۶ حدود ۱۸٫۱۳ میلیون نفر بوده است. اجزای تغییر جمعیت در سال ۲۰۲۵ این‌طور بود:

دو نکته از این جدول مهم است. اول اینکه رشد جمعیت هلند در عمل فقط از مهاجرت می‌آید؛ بدون مهاجرت، جمعیت در حال کم شدن بود. دوم اینکه رشد سه سال پشت سر هم کندتر شده است: طبق همان گزارش، از ۲۲۱٬۲۰۰ نفر در ۲۰۲۲ به ۸۷٬۲۰۰ در ۲۰۲۵ رسید. بزرگ‌ترین گروه‌ها در خالص مهاجرت ۲۰۲۵ به ترتیب از سوریه، اوکراین و ترکیه بودند؛ CBS توضیح داده که بخش بزرگ مهاجران سوری پناهجو بودند.

یک نکته کوچک هم درباره خروجی‌ها: هر سال عده‌ای از شهروندان هلندی هم کشور را ترک می‌کنند. در ۲۰۲۵ خالص خروج شهروندان هلندی ۱۵٬۳۰۰ نفر بود. مهاجرت در هلند یک‌طرفه نیست و بخشی از تازه‌واردها هم بعد از چند سال می‌روند.

تراکم جمعیت و شهرهای بزرگ

مساحت خشکی هلند حدود ۳۳٬۶۵۰ کیلومتر مربع است. با جمعیت فعلی، این یعنی حدود ۵۴۰ نفر در هر کیلومتر مربع خشکی؛ این عدد را من از ارقام مساحت و جمعیت CBS حساب کرده‌ام. هلند جزو پرتراکم‌ترین کشورهای اروپاست، ولی جمعیت یکنواخت پخش نشده است. بخش بزرگی از مردم در «راندستاد» (Randstad) زندگی می‌کنند: کمربند شهری غرب کشور که آمستردام، روتردام، لاهه و اوترخت را در بر می‌گیرد.

ده شهرداری پرجمعیت هلند در ۱ ژانویه ۲۰۲۶، بر پایه داده‌های ثبت جمعیت (منتشرشده در allecijfers.nl):

این ارقام مربوط به محدوده شهرداری است، نه کل منطقه شهری. مثلاً منطقه شهری آمستردام با شهرهای اطرافش خیلی بزرگ‌تر از ۹۴۲ هزار نفر است. هلند در این تاریخ ۳۴۲ شهرداری داشت.

در عمل، تراکم یعنی رقابت بیشتر برای خانه در همان شهرهایی که بیشتر کارها هم آنجاست. در پرونده‌هایی که بررسی کرده‌ام، کسانی که انعطاف داشتند و شهر کوچک‌تری نزدیک محل کار انتخاب کردند، معمولاً زودتر خانه پیدا کردند. مقایسه شهرها را در راهنمای بهترین شهرهای هلند آورده‌ام.

ریشه مهاجرتی ساکنان و جامعه ایرانی

CBS دیگر از اصطلاح قدیمی «پیشینه مهاجرتی» (migratieachtergrond) استفاده نمی‌کند و به جای آن از «خاستگاه» (herkomst) می‌گوید: کسی که خودش یا دست‌کم یکی از والدینش خارج از هلند به دنیا آمده، خاستگاه خارجی دارد. طبق CBS، در ۱ ژانویه ۲۰۲۵ حدود ۱۶٫۸٪ ساکنان خارج از هلند به دنیا آمده بودند و ۱۱٫۷٪ دیگر در هلند و از والد یا والدینی متولد خارج. یعنی در مجموع حدود ۵٫۱ میلیون نفر. داده‌های ۲۰۲۶ همین تصویر را نشان می‌دهد: حدود ۷۱٪ خاستگاه هلندی، نزدیک ۱۰٪ خاستگاه اروپایی و حدود ۱۹٪ خاستگاه غیراروپایی.

درباره ایرانی‌ها: طبق داده‌های CBS که allecijfers.nl در اوت ۲۰۲۶ منتشر کرده، در ۲۰۲۶ حدود ۶۵٬۷۰۰ نفر در هلند خاستگاه ایرانی دارند؛ حدود ۵۰٬۶۰۰ نفر نسل اول (متولد ایران) و حدود ۱۵٬۱۰۰ نفر نسل دوم. این عدد شامل کسانی که تابعیت هلندی گرفته‌اند هم می‌شود، چون معیار CBS محل تولد است نه پاسپورت.

چیزی که همیشه به متقاضیانم توضیح می‌دهم این است که جامعه ایرانی هلند نسبت به آلمان یا سوئد کوچک‌تر است. برای پیدا کردن شبکه حرفه‌ای، این را از قبل بدانید: بیشتر فرصت‌ها از شبکه هلندی و بین‌المللی می‌آید، نه از جامعه ایرانی.

پیری جمعیت و پیش‌بینی آینده

هلند در ۲۰۲۵ به نقطه‌ای رسید که CBS آن را برجسته کرد: برای اولین بار تعداد افراد ۶۵ سال به بالا (۳٫۷۶ میلیون) از تعداد افراد زیر ۲۰ سال (۳٫۷۲ میلیون) بیشتر شد. علتش ترکیب دو روند است:

• میانگین تعداد فرزند به ازای هر زن پایین است؛ طبق CBS در ۲۰۲۴، ۱٫۴۳ و برآورد ۲۰۲۵، ۱٫۴۲.
• امید به زندگی بالاست؛ برآورد ۲۰۲۵ برای مردان حدود ۸۰٫۷ و برای زنان حدود ۸۳٫۵ سال.

طبق پیش‌بینی اصلی CBS (منتشرشده در دسامبر ۲۰۲۵)، جمعیت حدود سال ۲۰۳۷ به ۱۹ میلیون و تا ۲۰۷۰ به حدود ۲۰٫۶ میلیون می‌رسد. خود CBS دامنه عدم‌قطعیت را بزرگ می‌داند: برای ۲۰۷۰ بین ۱۷٫۵ تا ۲۳٫۹ میلیون. این پیش‌بینی فرض می‌کند خالص مهاجرت از حدود ۸۸ هزار نفر در ۲۰۲۶ به حدود ۷۰ هزار نفر در ۲۰۳۰ کم شود. یعنی رشد آینده هم بیشتر به سیاست مهاجرتی بستگی دارد تا به تولد.

تا ۲۰۷۰ تعداد افراد بالای ۸۰ سال، طبق همین پیش‌بینی، از حدود ۰٫۹ میلیون به ۲٫۱ میلیون می‌رسد. برای کسی که در حوزه سلامت و مراقبت کار می‌کند، این مهم‌ترین عدد این مطلب است.

این اعداد در عمل برای یک مهاجر چه معنایی دارند

مسکن: کمبود واقعی، ولی کمی کمتر از قبل

طبق سایت Volkshuisvesting Nederland که زیر نظر وزارت مسکن است، کمبود آماری مسکن در ۲۰۲۶ حدود ۳۸۴ هزار واحد، یعنی ۴٫۶٪ کل خانه‌ها، برآورد شده است. این رقم دو سال پشت سر هم کمی پایین آمده، ولی هدف تعادل بازار (کمبود حدود ۲٪) طبق همان منبع تازه حدود ۲۰۴۱ انتظار می‌رود. در عمل، پیدا کردن خانه در شهرهای راندستاد و شهرهای دانشجویی هنوز بزرگ‌ترین چالش ماه‌های اول است. توصیه‌های عملی را در راهنمای اجاره مسکن نوشته‌ام.

کار: بازار هنوز کم‌نیروست، ولی نه برای همه

جمعیت پیر یعنی کمبود نیروی کار. طبق گزارش UWV (سازمان کار و بیمه‌های اجتماعی هلند) در ژوئن ۲۰۲۶ برای سه‌ماهه اول ۲۰۲۶، بازار کار کمی سردتر از اوج ۲۰۲۲ است، ولی هنوز کم‌نیروست: ۸۷ گروه از ۹۳ گروه شغلی «کم‌نیرو» یا «خیلی کم‌نیرو» ارزیابی شده‌اند. کمبود در شغل‌های فنی (برق، نصب ماشین‌آلات، تأسیسات)، پرستاری و مراقبت، فیزیوتراپی و آموزش ابتدایی شدیدتر است.

چیزی که در پرونده‌ها می‌بینم این است: کمبود نیرو به‌طور خودکار به معنای استخدام آسان یک متقاضی خارج از اروپا نیست. بسیاری از همین شغل‌ها زبان هلندی، ثبت مدرک حرفه‌ای (مثلاً BIG برای کادر درمان) یا گواهینامه فنی هلندی می‌خواهند. و کارفرمایی که شما را از ایران استخدام می‌کند باید اسپانسر رسمی IND باشد و حد نصاب حقوق مهاجر ماهر را بپردازد. جزئیات این مسیر را در راهنمای کار در هلند آورده‌ام.

سیاست: بحث مهاجرت جدی است

چون رشد جمعیت تقریباً تماماً از مهاجرت می‌آید و همزمان کمبود مسکن وجود دارد، مهاجرت در هلند یکی از داغ‌ترین موضوعات سیاسی است. نتیجه‌اش را در قوانین سال‌های اخیر می‌بینید: از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ پیمان مهاجرت و پناهندگی اتحادیه اروپا در هلند اجرا می‌شود و اقامت پناهندگی جدید سه‌ساله شده است، و پیشنهاد افزایش مدت لازم برای تابعیت از ۵ به ۱۰ سال مطرح است که تا این لحظه قانون نشده است. مسیرهای کار و تحصیل، مثل مهاجر ماهر و اقامت تحصیلی، هنوز باز و فعال‌اند. ولی برنامه‌ای که فقط روی «قانون فعلی» حساب کند، باید برای تغییر قوانین هم حاشیه داشته باشد. وضعیت تابعیت را در راهنمای تابعیت هلند دنبال کنید.

سوالات متداول