مدرک زبان برای تحصیل در هلند

خیلی از کسانی که برای تحصیل در هلند با من مشورت می‌کنند، سوال اولشان این است: «دانشگاهی هست که بدون آیلتس پذیرش بدهد؟» معمولاً پشت این سوال یک امید ساده هست؛ این‌که بشود مرحله زبان را دور زد. جواب من همیشه این است که گاهی می‌شود زمان آزمون را عقب انداخت، اما تقریباً هیچ‌وقت نمی‌شود آن را حذف کرد.

دلیلش هم فقط سخت‌گیری دانشگاه نیست. در هلند، دانشگاه اسپانسر اقامت تحصیلی شماست و طبق آیین‌نامه‌ای که دانشگاه‌ها برای دانشجویان بین‌المللی رعایت می‌کنند، موظف است پیش از درخواست اجازه اقامت، سطح زبان شما را کنترل کند. پس نمره زبان مستقیم به پرونده ویزا گره خورده است.

اول روشن کنید برنامه شما به چه زبانی است

بیشتر دانشجویان ایرانی در برنامه‌های انگلیسی‌زبان درس می‌خوانند، به‌خصوص در مقطع کارشناسی ارشد که تعداد این برنامه‌ها زیاد است. اما یک تغییر مهم در سال‌های اخیر اتفاق افتاده: دانشگاه‌های هلند در چارچوب سیاست «تعادل در بین‌المللی‌سازی»، تعدادی از برنامه‌های کارشناسی انگلیسی‌زبان را هلندی‌زبان کرده‌اند یا برای دانشجوی بین‌المللی ظرفیت محدود گذاشته‌اند. اگر مقاله یا تجربه‌ای از چند سال پیش خوانده‌اید، زبان تدریس برنامه مورد نظرتان را برای سال ورودی خودتان دوباره چک کنید.

تفاوت دو نوع دانشگاه هم مهم است. دانشگاه‌های پژوهشی (مثل دلفت، لیدن یا آمستردام) معمولاً نمره بالاتری می‌خواهند. دانشگاه‌های علوم کاربردی (hogeschool) معمولاً انعطاف بیشتری دارند، اما این به معنی حذف شرط زبان نیست.

نمره‌هایی که معمولاً خواسته می‌شود

عددهای زیر الگوی رایج است، نه قانون. در عمل هر برنامه حداقل نمره کل و حداقل نمره هر مهارت را جداگانه اعلام می‌کند، و همین نمره مهارت‌هاست که بیشتر پرونده‌ها را گیر می‌اندازد؛ کسی که نمره کل ۶.۵ دارد ولی رایتینگ‌اش ۵.۵ است، ممکن است شرط را نداشته باشد.

بعضی دانشگاه‌ها مدارک دیگری مثل Cambridge C1 Advanced را هم می‌پذیرند و بعضی در دوره‌هایی آزمون‌های آنلاین را هم قبول کرده‌اند. این فهرست از دانشگاهی به دانشگاه دیگر و از سالی به سال دیگر عوض می‌شود؛ تنها منبع قابل اتکا صفحه «Admission requirements» همان برنامه است. اعتبار نمره هم معمولاً دو سال است و بعضی دانشگاه‌ها معتبر بودن آن را در تاریخ شروع دوره می‌خواهند، نه فقط در تاریخ درخواست.

«پذیرش بدون آیلتس»؛ آنچه روی کاغذ نوشته می‌شود و آنچه اتفاق می‌افتد

دو مسیر معمولاً به اسم «بدون آیلتس» معرفی می‌شود. اولی معافیت با نامه زبان تدریس (Medium of Instruction) است. در پرونده‌هایی که بررسی کرده‌ام، بیشتر دانشگاه‌های هلند این معافیت را فقط برای فارغ‌التحصیلان کشورهای مشخص انگلیسی‌زبان یا دانشگاه‌هایی خاص قبول می‌کنند و نامه MOI از یک دانشگاه ایرانی به‌تنهایی کافی نیست. اگر مدرک قبلی‌تان کاملاً انگلیسی بوده، ارزش پرسیدن دارد، اما روی آن حساب قطعی باز نکنید.

مسیر دوم، دوره‌های پیش‌نیاز زبان (Pre-sessional) یا دوره‌های پایه است که بعضی دانشگاه‌ها برای کسانی که نمره‌شان کمی پایین‌تر است برگزار می‌کنند. این دوره‌ها واقعی و مفیدند، ولی معمولاً باز هم یک حداقل نمره برای ورود به خود دوره می‌خواهند و هزینه و زمان اضافه دارند.

پذیرش مشروط و ویزا: جایی که بیشترین اشتباه رخ می‌دهد

اگر پذیرش مشروط (conditional offer) گرفته‌اید که شرطش ارائه نمره زبان است، باید بدانید دانشگاه معمولاً تا زمان رفع این شرط، درخواست MVV و اجازه اقامت تحصیلی را برایتان ثبت نمی‌کند. رسیدگی به این درخواست هم زمان می‌برد و بعد از آن نوبت سفارت و آماده شدن مدارک است. پس «آزمون را بعداً می‌دهم» یعنی کل زمان‌بندی سفرتان جابه‌جا می‌شود.

مدرک زبان هلندی: کی لازم می‌شود

برای برنامه‌های هلندی‌زبان، معمولاً مدرک NT2 سطح دو (Staatsexamen NT2 Programma II) یا معادل آن خواسته می‌شود. این مسیر بیشتر برای کسانی مطرح است که قصد دارند در رشته‌هایی مثل پزشکی، پرستاری یا تربیت معلم به زبان هلندی درس بخوانند، یا بعداً در شغل‌هایی کار کنند که زبان هلندی شرط رسمی آن‌هاست. رسیدن به این سطح برای کسی که از صفر شروع می‌کند زمان زیادی می‌برد و باید در برنامه‌ریزی چندساله دیده شود.

حتی اگر در برنامه انگلیسی‌زبان درس می‌خوانید، یاد گرفتن هلندی از همان سال اول را جدی بگیرید. در زندگی روزمره شهرهای بزرگ با انگلیسی می‌شود کارها را جلو برد، اما وقتی به دنبال کار پاره‌وقت یا شغل بعد از فارغ‌التحصیلی می‌روید، هلندی مزیت واقعی است.

سوالات متداول