ارزشیابی مدرک تحصیلی (WES)

مدرک کارشناسی شما در ایران معتبر است، اما اداره مهاجرت کانادا آن را خودبه‌خود به رسمیت نمی‌شناسد. برای اینکه دانشگاهتان در پروندهٔ اکسپرس اینتری امتیاز بگیرد، یک سازمان تأییدشده باید مدرک را بررسی کند و بنویسد در کانادا معادل چیست. همین بررسی را ارزشیابی مدرک یا Educational Credential Assessment می‌گویند و WES معروف‌ترین جایی است که آن را انجام می‌دهد.

خبر خوب این است که روند کار مشخص است و کاملاً آنلاین شروع می‌شود. خبر بد این است که کند‌ترین بخش آن دست شما نیست: دانشگاه باید مدارک را مستقیم برای WES بفرستد و این مرحله در ایران گاهی هفته‌ها طول می‌کشد. هر چه زودتر شروع کنید، بقیهٔ پرونده کمتر عقب می‌افتد.

ارزشیابی مدرک دقیقاً چیست؟

ECA گزارشی است که بر اساس ریزنمرات و مدرک اصلی شما نوشته می‌شود و سطح تحصیلی شما را با معیارهای کانادا مقایسه می‌کند. مثلاً می‌نویسد کارشناسی چهارساله شما برابر با مدرک کارشناسی کانادایی است یا کاردانی شما در چه سطحی قرار می‌گیرد. WES این گزارش را برای مقاصد مهاجرتی تهیه می‌کند و خود را سازمان تأییدشدهٔ IRCC یعنی اداره مهاجرت، پناهندگان و تابعیت کانادا معرفی می‌کند.

این گزارش مجوز کار یا اقامت نیست و جای تأیید رسمی دانشگاه را هم نمی‌گیرد. فقط به کارشناس مهاجرت می‌گوید مدرک شما را در چه ردیفی بشمارد. امتیاز نهایی همچنان از جدول امتیازدهی اکسپرس اینتری، مدرک زبان، سن و تجربه کاری می‌آید.

چه کسانی به ارزشیابی نیاز دارند؟

اگر از مسیر برنامهٔ مهاجران ماهر فدرال در اکسپرس اینتری وارد می‌شوید و مدرکتان خارج از کانادا گرفته شده، ECA برای گرفتن امتیاز تحصیلات الزامی است. بدون آن، سیستم تحصیلات خارجی شما را نمی‌شمارد و امتیاز شما به‌شدت پایین می‌آید.

برای مسیر تجربهٔ کانادایی (CEC) معمولاً نیازی به ECA نیست، چون اساس آن کار در کانادا است. اما بعضی برنامه‌های استانی هم برای پذیرش یا امتیازدهی ارزشیابی را می‌خواهند. شرط هر استان را از سایت همان استان بخوانید و فقط به خلاصه‌های دست‌دوم تکیه نکنید.

نکتهٔ مهم این است که ECA مجوز شغلی نیست. اگر مهندس، پرستار، پزشک یا داروساز هستید، برای کار کردن در رشتهٔ خودتان باید جداگانه از نهاد صنفی استان مجوز بگیرید. جزئیات این مسیرها را در مهاجرت مهندسان و مهاجرت پرستاران به کانادا آورده‌ایم.

سازمان‌های ارزیابی تأییدشده

WES تنها گزینه نیست. IRCC چند سازمان را برای ارزشیابی مدارک تحصیلی و حرفه‌ای تأیید کرده است. فهرست این سازمان‌ها گاهی تغییر می‌کند، پس قبل از پرداخت، فهرست جاری را در سایت IRCC ببینید.

بیشتر متقاضیان ایرانی سراغ WES می‌روند، چون فرایندش آنلاین، مستند و آشنا است. اگر مدرک شما حرفه‌ای است، مثلاً پزشکی یا داروسازی، سازمان تخصصی همان رشته را بررسی کنید. برای داروسازها مطلب معادل‌سازی مدرک داروسازی در کانادا کمک می‌کند.

هزینه و زمان

WES هزینهٔ ECA برای مهاجرت را ۲۶۴ دلار کانادا اعلام کرده است. مالیات ۱۳ درصد HST و هزینهٔ ارسال جدا حساب می‌شود. ارسال استاندارد ۱۴ دلار و پیک بین‌المللی ۹۷ دلار برای هر نشانی در نظر گرفته شده است. قیمت‌ها را قبل از پرداخت دوباره ببینید، چون WES آن‌ها را به‌روز می‌کند.

WES زمان دقیق بررسی را در صفحهٔ وضعیت جاری خودش منتشر می‌کند و مدت آن بسته به حجم پرونده تغییر می‌کند. پس هیچ عدد قطعی در جایی ننویسید. دو چیز را باید در برنامه‌ریزی کنار هم بگذارید: زمان رسیدن مدارک از دانشگاه به WES، و زمان بررسی بعد از رسیدن کامل مدارک. اولی معمولاً کارِ دست دانشگاه شماست و پیش‌بینی‌کردنی نیست.

مدارک لازم

فهرست مدارک به کشور و دانشگاه بستگی دارد و WES آن را برای هر کشور جدا مشخص می‌کند. در سایت WES ابزاری به نام Required Documents وجود دارد که با انتخاب کشور و مدرک، فهرست دقیق را نشان می‌دهد. همین فهرست ملاک است، نه تجربهٔ دوستان.

معمولاً سه چیز در گیر می‌شود:

• ریزنمرات رسمی دانشگاه که باید مستقیم از دانشگاه یا مرجع تعیین‌شده برای WES فرستاده شود. نسخه‌ای که خودتان بفرستید معمولاً پذیرفته نمی‌شود.
• کپی مدرک پایان تحصیل یا گواهی موقت، با رعایت شیوه‌ای که WES برای ایران تعریف کرده است.
• ترجمهٔ رسمی مدارکی که به انگلیسی یا فرانسوی نیستند. برای شیوهٔ ترجمه به ترجمه رسمی مدارک مراجعه کنید.

برای ایران ممکن است یک مرحلهٔ اضافه مثل تأییدیهٔ مدرک هم لازم شود. از قبل مشخص نیست و باید از همان ابزار WES بپرسید. اگر در مسیر تأیید مدارک به آپوستیل یا گواهی‌های رسمی نیاز پیدا کردید، تأیید مدارک و آپوستیل مرحله‌ها را توضیح می‌دهد.

مراحل درخواست گام‌به‌گام

1. در سایت WES کانادا حساب بسازید و مشخصات را دقیقاً مطابق گذرنامه وارد کنید.
2. نوع گزارش را انتخاب کنید. برای اکسپرس اینتری باید گزینهٔ مخصوص IRCC باشد.
3. کشور و دانشگاه را بزنید و فهرست مدارک لازم را بگیرید.
4. هزینه را پرداخت کنید و شمارهٔ پیگیری را نگه دارید.
5. از دانشگاه بخواهید مدارک را به آدرس و با شیوه‌ای که WES گفته بفرستد. ترجمه‌ها را هم طبق راهنما ارسال کنید.
6. وضعیت پرونده را از حساب کاربری دنبال کنید و اگر مدرکی ناقص بود فوراً تکمیل کنید.
7. بعد از صدور گزارش، شمارهٔ مرجع ECA را در پروفایل اکسپرس اینتری وارد کنید.

اعتبار گزارش

گزارش WES از تاریخ صدور پنج سال معتبر است و می‌توانید در پروفایل‌های جدید اکسپرس اینتری دوباره از آن استفاده کنید. پس اگر هنوز مطمئن نیستید مسیرتان کانادا است، عجله برای ارزشیابی لازم نیست. اما اگر تصمیم گرفته‌اید و می‌خواهید در اولین قرعه‌کشی حاضر باشید، چون ارزشیابی زمان‌بر است، همین حالا شروع کنید.

اشتباه‌های رایج

• نام در مدرک و گذرنامه فرق دارد. املای لاتین نام را قبل از پرداخت یکسان کنید و اگر تفاوتی هست از ابتدا توضیح دهید.
• مدارک را خودتان می‌فرستید، در حالی که دانشگاه باید مستقیم بفرستد. نتیجه این است که پرونده ماه‌ها معلق می‌ماند.
• گزارش نوع اشتباه سفارش داده می‌شود. ارزشیابی برای دانشگاه یا کارفرما با ارزشیابی IRCC یکی نیست.
• تصور اینکه ECA جای مجوز حرفه‌ای را می‌گیرد. پزشک، پرستار، مهندس و داروساز باید جداگانه از نهاد صنفی استان اقدام کنند.
• فقط به یک دسته مدرک بسنده می‌شود. اگر کارشناسی و ارشد دارید، هر دو را در ارزشیابی بگنجانید تا امتیاز دو مدرک را بگیرید.
• تماس با واسطه‌هایی که می‌گویند ارزشیابی را سریع‌تر می‌کنند. WES زمان خودش را دارد و هیچ واسطه‌ای آن را کوتاه نمی‌کند.

ارزشیابی فقط یک تکه از پازل است. برای اینکه ببینید در کل چقدر امتیاز می‌گیرید، مدرک زبان هم لازم است؛ آزمون آیلتس و آزمون‌های زبان فرانسه برای کانادا مهم‌اند. اگر هنوز مدرک زبان ندارید، مهاجرت به کانادا بدون مدرک زبان را هم ببینید. برای شمردن هزینهٔ کل مسیر، هزینه‌های مهاجرت راهنمای خوبی است.

اگر مسیر شما تحصیل است، نه کار، معمولاً دانشگاه یا کالج خودش مدرک شما را بررسی می‌کند. در این حالت تحصیل در کانادا و مهاجرت به کانادا از طریق کالج را بخوانید. برای رزومه و مدارک همراه آن، رزومه تحصیلی نکات لازم را دارد.

سوالات متداول درباره ارزشیابی مدرک WES