در بررسی سوالاتی که بعد از دریافت دعوت‌نامه یا حتی بعد از رسیدن به کانادا مطرح می‌شود، یکی از پرتکرارترین‌ها این است: «حالا که PR گرفتم، آیا باید همیشه در کانادا بمانم؟ اگر چند ماه برای کار یا خانواده از کشور خارج شوم، اقامتم را از دست می‌دهم؟» این دقیقاً جایی است که خیلی از متقاضیان، حتی بعد از گذراندن کل پروسه پرونده، اطلاعات دقیقی ندارند. چیزی که معمولاً باید پیش از ورود یا بلافاصله بعد از دریافت PR بررسی شود، نه نحوه گرفتن اقامت، بلکه نحوه نگه‌داشتن آن است.

تفاوت اقامت موقت و اقامت دائم در کانادا

قبل از هر چیز باید این دو مفهوم را از هم جدا کرد، چون در گفت‌وگوهای روزمره معمولاً با هم قاطی می‌شوند. اقامت موقت به وضعیتی گفته می‌شود که فرد با یک مجوز مشخص و دارای تاریخ انقضا وارد کانادا شده؛ مثل دارنده اجازه تحصیل، اجازه کار یا ویزای بازدید. این افراد Temporary Resident محسوب می‌شوند و حقوق آن‌ها دقیقاً محدود به همان مجوزی است که دریافت کرده‌اند. دانشجوی دارای Study Permit حق کار نامحدود ندارد، دارنده ویزای توریستی اصلاً حق کار ندارد، و دارنده اجازه کار فقط در چارچوبی که در مجوزش قید شده می‌تواند فعالیت کند.

اقامت دائم اما وضعیتی اساساً متفاوت است. فرد Permanent Resident دیگر به یک مجوز با تاریخ انقضای مشخص وابسته نیست؛ او حق زندگی، کار و تحصیل در هر نقطه از کانادا را دارد، بدون آنکه نیاز به اجازه کار یا تحصیل جداگانه داشته باشد. با این حال، و این نکته‌ای است که باید به‌روشنی گفته شود، اقامت دائم به معنای شهروندی نیست. دارنده PR رأی‌دهنده انتخابات فدرال یا استانی نیست، نمی‌تواند پاسپورت کانادایی بگیرد، و در برخی مشاغل دولتی حساس محدودیت دارد. از همه مهم‌تر، اقامت دائم می‌تواند در شرایط خاصی از بین برود؛ شهروندی کانادا، جز در موارد استثنایی مثل جرائم بسیار جدی مانند خیانت یا تقلب در اخذ تابعیت، عملاً قابل سلب نیست.

اقامت دائم دقیقاً چه چیزی به شما می‌دهد و چه چیزی نمی‌دهد

برای اینکه این وضعیت ملموس‌تر شود، بهتر است حقوق و محدودیت‌های هر دو وضعیت را کنار هم ببینید.

اقامت دائم از چه مسیری به دست می‌آید؟

من در این مقاله عمداً وارد جزئیات مقایسه‌ای اکسپرس انتری، نامزدی استانی، اسپانسرشیپ خانوادگی یا مسیرهای سرمایه‌گذاری نمی‌شوم، چون این مقایسه به‌طور مفصل در راهنمای جامع مهاجرت به کانادا آمده است. اما لازم است به‌طور خلاصه اشاره کنم که تقریباً همه این مسیرها، چه فرد از طریق کار وارد اکسپرس انتری شده باشد، چه از طریق نامزدی استانی، چه از طریق اسپانسرشیپ همسر، در نهایت به یک نقطه مشترک می‌رسند: صدور تاییدیه اقامت دائم یا Confirmation of Permanent Residence که به اختصار COPR نامیده می‌شود. از لحظه‌ای که فرد با این سند وارد کانادا می‌شود یا وضعیتش از داخل کانادا به PR تبدیل می‌شود، تمام آنچه در ادامه این مقاله توضیح می‌دهم روی او اعمال خواهد شد، فارغ از اینکه از کدام مسیر وارد شده است.

تعهد اقامت؛ قلب اصلی حفظ وضعیت PR

این بخش را باید با دقت بیشتری بخوانید، چون بیشتر مشکلاتی که بعدها در فرودگاه یا هنگام تمدید کارت PR برای افراد پیش می‌آید، از همین‌جا شروع می‌شود. طبق قانون مهاجرت کانادا، دارنده اقامت دائم باید در هر دوره پنج‌ساله، دست‌کم ۷۳۰ روز، یعنی چیزی حدود دو سال، حضور فیزیکی در خاک کانادا داشته باشد. نکته‌ای که معمولاً باعث اشتباه می‌شود این است که این ۷۳۰ روز لازم نیست پشت‌سرهم باشد؛ محاسبه بر اساس مجموع روزهای حضور در هر بازه پنج‌ساله رو به عقب از تاریخ بررسی انجام می‌شود، نه از تاریخ دریافت PR.

چند استثنا هم وجود دارد که باید آن‌ها را بشناسید. روزهایی که فرد همراه همسر یا والدین خود که شهروند کانادا هستند در خارج از کشور سپری می‌کند، در شرایط مشخصی می‌تواند جزو این محاسبه قرار بگیرد. همچنین کارکردن تمام‌وقت برای یک شرکت کانادایی در خارج از کشور، تحت شرایط دقیقی که توسط IRCC تعریف شده، می‌تواند بخشی از این الزام را پوشش دهد. اما این استثناها خودکار اعمال نمی‌شوند؛ در زمان بررسی تمدید کارت PR یا ورود مجدد به کانادا، افسر مرزی یا افسر پرونده باید مدارک این استثناها را ببیند و تایید کند.

کارت اقامت دائم و فرآیند تمدید آن

کارت PR، که به آن PR Card گفته می‌شود، سند فیزیکی اثبات وضعیت اقامت دائم شماست و برای سفر هوایی به کانادا الزامی است. این کارت معمولاً اعتبار پنج‌ساله دارد، هرچند در برخی موارد خاص ممکن است اعتبار کوتاه‌تری صادر شود. نکته‌ای که باید روشن باشد این است که انقضای کارت PR به معنای از دست رفتن وضعیت اقامت دائم شما نیست؛ وضعیت PR شما همچنان پابرجاست، فقط سند فیزیکی آن منقضی شده و باید تمدید شود.

برای تمدید، باید نشان دهید که تعهد اقامت ۷۳۰ روزه را در پنج سال گذشته رعایت کرده‌اید. اگر در زمان تمدید در خارج از کانادا هستید و کارت‌تان منقضی شده، نمی‌توانید با کارت منقضی سوار هواپیمای مقصد کانادا شوید؛ در این حالت باید از طریق کنسولگری یا سفارت کانادا برای دریافت یک سند سفر موقت به نام Permanent Resident Travel Document یا PRTD اقدام کنید، که فرآیندی جداگانه با بررسی مجدد تعهد اقامت است.

مسیر از اقامت دائم تا شهروندی و پاسپورت کانادا

بسیاری از دارندگان PR، در نهایت به فکر دریافت شهروندی کانادا می‌افتند، چون شهروندی مزایایی دارد که PR ارائه نمی‌دهد؛ از جمله حق رای، پاسپورت کانادایی، و از همه مهم‌تر، نبود هیچ‌گونه تعهد اقامت پس از دریافت تابعیت. طبق قانون شهروندی کانادا، برای احراز شرایط درخواست تابعیت، فرد بزرگسال باید در پنج سال منتهی به تاریخ درخواست، دست‌کم ۱٬۰۹۵ روز حضور فیزیکی در کانادا داشته باشد.

نکته‌ای که اینجا اهمیت عملی دارد این است که روزهای حضور فرد در کانادا پیش از دریافت PR، مثلاً دوره‌ای که با اجازه تحصیل یا اجازه کار در کانادا بوده، نیز می‌تواند بخشی از این محاسبه را پوشش دهد؛ هر روز حضور در وضعیت موقت پیش از PR، نیم‌روز محاسبه می‌شود و حداکثر تا سقف مشخصی از این نوع روزها قابل احتساب است. این یعنی کسی که مثلاً دو سال با ویزای تحصیلی در کانادا درس خوانده و بعد PR گرفته، ممکن است زودتر از کسی که مستقیماً با PR وارد شده به شرایط شهروندی برسد. علاوه بر حضور فیزیکی، شرایط دیگری مثل تسلط به زبان انگلیسی یا فرانسه در سطح معین، قبولی در آزمون شهروندی، و ارائه اظهارنامه‌های مالیاتی برای دوره مربوطه نیز باید رعایت شود.

هزینه‌های مرتبط با اقامت دائم

فرآیند دریافت و حفظ اقامت دائم چند دسته هزینه مجزا دارد؛ از جمله هزینه بررسی پرونده اقامت دائم، هزینه‌ای به نام Right of Permanent Residence Fee که معمولاً هنگام صدور PR یا تمدید برخی وضعیت‌ها اخذ می‌شود، هزینه بیومتریک، هزینه معاینات پزشکی، و در صورت نیاز هزینه صدور سند سفر موقت یا تمدید کارت PR. عمداً از ذکر مبالغ دقیق این هزینه‌ها در این مقاله خودداری می‌کنم، چون این ارقام توسط IRCC به‌صورت دوره‌ای به‌روزرسانی می‌شوند و هر عددی که اینجا درج شود ممکن است در زمان مطالعه شما دیگر معتبر نباشد. پیش از هر اقدامی، جدول فعلی هزینه‌ها را از صفحه رسمی هزینه‌های IRCC استعلام کنید.

جمع‌بندی

اقامت دائم کانادا نقطه پایان مسیر مهاجرتی نیست؛ نقطه شروع یک مجموعه تعهد است. دریافت PR به شما حق زندگی، کار و تحصیل آزاد در سراسر کانادا می‌دهد، اما این حق مشروط به حفظ پیوند واقعی و قابل اثبات با این کشور است. اگر قصد دارید بخش قابل توجهی از زمان خود را خارج از کانادا بگذرانید، بهتر است پیش از هر تصمیمی، دقیقاً بدانید این غیبت چه تاثیری روی تعهد اقامت، تمدید کارت PR و در نهایت واجد شرایط شدن برای شهروندی خواهد داشت. اگر هنوز در مرحله انتخاب مسیر ورود به کانادا هستید و می‌خواهید بدانید کدام برنامه مهاجرتی با شرایط شما سازگارتر است، آن بحث را باید در راهنمای جامع مهاجرت به کانادا دنبال کنید؛ اما اگر همین حالا PR دارید یا به‌زودی دریافت می‌کنید، آنچه در این مقاله خواندید همان چیزی است که باید از امروز مدیریت کنید.

سوالات متداول